Alimlər bildirirlər ki, cəmi 24 saat ərzində aparılan genetik analiz gələcəkdə insan sağlamlığı ilə bağlı gizli riskləri əlamətlər ortaya çıxmadan illər əvvəl müəyyən etməyə imkan verə bilər.
Lent.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, araşdırmalara əsasən, genetik markerlərin qısa müddətdəki dinamikası uzunmüddətli müşahidələrdən daha dəqiq nəticə verə bilər.
Tədqiqat çərçivəsində alimlər Afrika mənşəli “killifish” adlı balıq növünü araşdırıblar. Bu balıqların həyat dövrü çox qısa olduğuna görə, yaşlanma prosesini izləmək üçün ideal model hesab olunur.
Məlum olub ki, gənc yaşda cəmi bir gün ərzində gen aktivliyinin necə işləməsi orqanizmin ümumi ömür uzunluğu ilə birbaşa əlaqəlidir. Əgər bu mərhələdə hüceyrə prosesləri sabit və effektivdirsə, daha uzun ömür ehtimalı artır.
Alimlər xüsusilə DNT-nin bərpası və zülal mübadiləsi proseslərinə diqqət yetiriblər. Nəticələr göstərib ki, bu mexanizmlərin erkən mərhələdə effektiv işləməsi zamanla bioloji zədələnmələrin yığılma sürətinə təsir edir.
Mütəxəssislər bu prosesi raketin startına bənzədirlər: başlanğıc düzgün qurularsa, nəticə də uğurlu olur. Kiçik səhv isə uzunmüddətli ciddi nəticələrə səbəb ola bilər.
Alimlərin fikrincə, gələcəkdə insanlar üçün də oxşar “birgünlük test” hazırlanacaq. Bu test vasitəsilə fərdi genetik xüsusiyyətlər analiz edilərək sağlamlıq riskləri və yaşlanma sürəti əvvəlcədən müəyyən edilə bilər.
Bu isə fərdiləşdirilmiş tibbin inkişafına böyük təkan verə bilər. Yəni müalicə və profilaktika hər bir insanın genetik xüsusiyyətlərinə uyğun şəkildə planlaşdırılacaq.
Eyni zamanda alimlər vurğulayırlar ki, belə nəticələr qəti hökm sayılmamalıdır. Əksinə, erkən mərhələdə zəif işləyən bioloji prosesləri müəyyən etməklə müdaxilə etmək mümkün olur.
Məsələn, qocalmış hüceyrələri aradan qaldıran preparatlar (senolitiklər) və xüsusi pəhrizlər, xüsusilə sirtuinləri aktivləşdirən qidalanma ömrün uzadılmasına kömək edə bilər.
Beləliklə, gələcəkdə sadə qan analizi və ya toxuma nümunəsi geniş tibbi müayinələri əvəz edə bilər. Bu isə insanların öz sağlamlıqları üzərində daha çox nəzarət imkanına sahib olmasına şərait yaradacaq.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
