Hazırda Bakı, şəhərsalma dünyasının "Olimpiadası" sayılan olduqca mühüm bir qlobal hadisəyə - BMT-nin 13-cü Ümumdünya Şəhərsalma Forumuna (WUF13) ev sahibliyi edir. Dünyanın dörd bir yanından gələn urbanist, memar və dövlət rəsmisinin Bakıda müzakirə etdiyi "inklüziv, dayanıqlı və dözümlü gələcək şəhərləri" konsepti, əslində paytaxtımızın memarlıq irsində tam mənası ilə bədən tapıb. WUF13 çərçivəsində Bakının qlobal müstəvidə nümunə göstərilən arxitekturası, bir əsr əvvəl Avropa qotikasından ilhamlanan tarixi saraylarla XXI əsrin amorf, futuristik göydələnlərinin unikal harmoniyasından ibarətdir.
Lent.az şəhərin estetik xəritəsini formalaşdıran, tarixi toxunuşları və modern cizgiləri ilə urbanistika sənətinin ən uğurlu nümunələri sayılan Bakının 12 ən gözəl binasını təqdim edir.
Tarixi memarlıq inciləri (Köhnə Bakı)
Bu binalar XIX əsrin sonu - XX əsrin əvvəllərində, Bakının ilk "neft bumu" dövründə Avropa üslublarının yerli daşyonma sənəti ilə mükəmməl sintezindən yaranıb və şəhərə "Qafqazın Parisi" adını qazandırıb.
1. İsmailiyyə Sarayı
1913-cü ildə memar İosif Ploşkonun layihəsi əsasında tikilən bina Venesiyadakı məşhur Palazzo Ducale sarayından ilhamlanıb. Bakı milyonçusu Musa Nağıyevin gənc yaşda vəfat edən oğlu İsmayılın xatirəsinə inşa etdirdiyi bu saray, fasadındakı olduqca incə daş naxışları, bədiiliyi və əzəmətli tağları ilə şəhərin ən emosional və estetik binalarından biridir.
2. Səadət Sarayı
Murtuza Muxtarovun xanımı Liza üçün tikdirdiyi bu saray (1912), Paris qotik memarlığının Bakıdakı ən parlaq nümunəsidir. Binanın fasadını bəzəyən bədii daş heykəllər, pəncərə üstü relyeflər və yuxarıya doğru ucalan iti qüllələr ona xüsusi bir nağılvari gözəllik qatır. Bina həm də böyük bir sevginin memarlıqdakı təcəssümüdür.
3. Azərbaycan Dövlət Akademik Filarmoniyası
1912-ci ildə qapılarını açan bina, Monte-Karlo kazinosunun memarlıq üslubunda dizayn edilib. Qavriil Ter-Mikelovun layihələndirdiyi bina kupolları, açıq eyvanları və klassik sütunları ilə dəniz kənarındakı quberniya parkının daxilində tam bir Avropa sarayını xatırladır və şəhərə akustik bir estetik bəxş edir.
Müasir memarlığın simvolları (Yeni Bakı)
Son illərdə Bakının siluetini tamamilə dəyişən, dünya miqyasında nüfuzlu memarlıq mükafatları qazanan və paytaxtı müasir dünyanın şəhərsalma mərkəzlərindən birinə çevirən futuristik şah əsərlər:
4. Alov Qüllələri (Flame Towers)
Azərbaycanın qədim "Odlar Yurdu" rəmzinə ithafən inşa edilən 3 nəhəng göydələn şəhərin demək olar ki, hər yerindən vizual olaraq görünür. 2012-ci ildə tamamlanan qüllələr amorf, qıvrılan alov dilimləri formasındadır. Gecələr üzərindəki LED işıqlandırma şousu ilə real alov effektləri nümayiş etdirərək şəhərin gecə mənzərəsinə xüsusi dinamika qatır.
Dünyaca məşhur memar Zaha Hadidin şah əsərlərindən biridir (2012). Postmodernizmin və dekonstruktivizmin dünyadakı ən mükəmməl nümunələrindən sayılan binanın dizaynında demək olar ki, heç bir düz xətt və kəskin bucaq yoxdur; bina yerdən dalğavari və axıcı şəkildə göyə doğru ucalır və sonsuzluğu simvolizə edir.
6. Bakı Kristal Zalı (Baku Crystal Hall)
"Eurovision 2012" mahnı müsabiqəsi üçün Xəzər dənizinin kənarında, Dövlət Bayrağı Meydanında inşa edilən bu idman-konsert kompleksi kəsik küncləri olan nəhəng kristalı xatırladır. Gecələr minlərlə işıq paneli ilə parıldayan bina, dəniz sahilinin vizual cəhətdən ən gözəl müasir incilərindəndir.
7. The Crescent Development
Xəzər dənizinin sahilində yerləşən bu yeni memarlıq möcüzəsi, dənizin daxilində ucalan və alt hissəsi tamamilə açıq olan nəhəng bir aypara formasındadır. Azərbaycanın dövlət rəmzlərindən olan ayparanı futuristik göydələn konseptində reallaşdıran bina, mühəndislik baxımından bənzərsiz bir layihədir.
Müasir mühəndisliyin və idman memarlığının zirvəsini təmsil edən bu nəhəng stadion – həm də hazırda WUF13 qlobal forumunun əsas dialoq və panel görüşlərinə ev sahibliyi edən məkandır. Xaricdən baxarkən nəhəng bir işıqlı diski xatırladan bu tikili, fasadındakı xüsusi işıq effektləri sayəsində paytaxtın vizual bəzəyi kimi önə çıxır.
9. SOCAR Tower
Heydər Əliyev prospektində yerləşən 200 metrlik bu göydələn "külək və alov" konseptini özündə birləşdirir. Binanın forması dinamik şəkildə yuxarıya doğru qıvrılaraq yüksələn bir alov dilimini təqlid edir. Şüşə və polad konstruksiyaların bu fırlanma hərəkəti binaya vizual yüngüllük və sonsuz hərəkət effekti verir.
10. Dəniz Mall
Xəzər dənizinin sahilində ucalan bu müasir ticarət və əyləncə mərkəzi səkkizguşəli ulduz formasında dizayn edilib. Binanın yuxarıdan görünüşü Azərbaycan gerbindəki ulduzu, qarşıdan və sahildən baxış isə dalğaların üzərində açılmaqda olan möhtəşəm bir lotus çiçəyini xatırladaraq dəniz kənarındakı modern mənzərəni tamamlayır.
Bakının bu 10 unikal binası şəhərin keçmişi ilə gələcəyi arasında vizual bir körpü rolunu oynayır. Qotik və İntibah üslublu daş binaların yaratdığı tarixi təməl, bu gün şüşə və poladdan hazırlanan amorf formalı futuristik şah əsərlərlə harmoniya təşkil edərək Bakını dünyanın memarlıq baxımından ən unikal şəhərlərindən birinə çevirir.
11. Mərkəzi Bankın Yeni Binası
Heydər Əliyev prospektinin müasir siluetinə yeni əlavə olunan bu göydələn gələcəyin yüksək texnologiyalı və ekoloji memarlığının (High-Tech) ən iddialı nümunəsidir. Kəskin və dinamik həndəsi xətləri, enerjiyə qənaət edən intellektual fasad sistemləri ilə bina müasir maliyyə arxitekturasının gücünü və paytaxtın vizual modernləşməsini simvolizə edir.
12. Baku White City Office Building
Keçmiş sənaye zonası olan "Qara Şəhər"in ekoloji cəhətdən tamamilə yenidən qurularaq "Ağ Şəhər"ə çevrilməsi layihəsinin simvoludur. Beynəlxalq BREEAM ekoloji sertifikatına layiq görülən bu bina, hamar şüşə fasadı və yaşıl texnologiyaları ilə WUF13 forumunun dayanıqlı şəhər regenerasiyası hədəflərinin dünyadakı ən mükəmməl örnəklərindəndir.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
