Qaranlıqda işıq pişiyin gözlərinə düşdükdə, o əks olunaraq geri qayıdır və xarakterik parıltı yaradır.
Lent.az xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, bu fenomen əsrlər boyu insanları heyrətləndirməklə yanaşı, mühüm texnologiyaların yaradılmasına da ilham verib.
1933-cü ildə britaniyalı iş adamı Persi Şou Yorkşirdə pabdan evə qayıdarkən yolda iki parlaq işıq əksi görüb. O, dərhal əyləci sıxıb, məlum olub ki, bunlar pişiyin gözləri imiş. Ola bilsin ki, məhz bu hadisə onun həyatını xilas edib. Sonradan bu hadisə onu avtomobil yollarında istifadə olunan və faraların işığını sürücüyə geri qaytaran “pişik gözü” adlı yol reflektorlarını ixtira etməyə ilhamlandırıb.
Pişiklərin gözləri necə işıq saçır?
Bütün canlıların gözündə torlu qişa (retina) var bu, gözün arxa hissəsində yerləşən və işığı udaraq onu beyinə ötürülən siqnallara çevirən nazik təbəqədir. Lakin pişiklərdə torlu qişanın arxasında insanlarda olmayan əlavə bir əks etdirici qat tapetum lucidum mövcuddur. Torlu qişadan keçən işıq bu qatdan əks olunaraq geri qayıdır və gözə işığı “tutmaq” üçün ikinci şans verir. Məhz buna görə pişiklərin gözləri qaranlıqda sanki işıq saçır.
Daxili “gecə görmə” mexanizmi
Bu xüsusiyyət pişikləri işığa qarşı son dərəcə həssas edir. Onlar insan üçün demək olar ki, tam qaranlıq hesab edilən işıqda belə görə bilirlər. Bu isə xüsusilə gecə ov edən heyvanlar üçün böyük üstünlükdür. Tapetum lucidum yalnız pişiklərdə deyil, inəklərdə, atlarda, qoyunlarda, balıqlarda, delfinlərdə və balinalarda da mövcuddur və zəif işıq şəraitində sağ qalmağa kömək edir.
Müasir texnologiyalara ilham
Müasir alimlər də pişik gözlərinin quruluşundan ilham alırlar. Professor Yon Min Son Koreya Qabaqcıl Elm və Texnologiya İnstitutunda pişik gözündən ilhamlanan kamera yaradıb. Bu kamera qaranlıqda həssaslığı artıran əks etdirici qatla təchiz olunub. Bundan əlavə, pişik gözlərində olduğu kimi şaquli yarıq formalı diafraqma mürəkkəb işıq şəraitində obyektləri daha yaxşı ayırd etməyə imkan verir. Bu prinsiplər gələcəkdə robot texnikasında, avtonom sistemlərdə və dəyişkən işıq şəraitində işləməli olan geyilə bilən qurğularda istifadə oluna bilər.
Axşam vaxtı pişiklər üçün sakitliyin əhəmiyyəti
Ev heyvanları həssaslıq və sabitliyə ehtiyac duyurlar. Axşam saatlarında pişiyi sığallamaq onun üçün sahibinə bağlılığın və təhlükəsizlik hissinin göstəricisidir. Yatmazdan əvvəl pişiyi sığalladıqda o, özünü təhlükəsiz və ailənin bir hissəsi kimi hiss edir. Bu isə stress hormonu olan kortizolun səviyyəsini azaldır. Xüsusilə şəhər mühitində yaşayan, pəncərə arxasındakı səs-küyə və ya sahibinin uzun müddət evdə olmamasına həssas reaksiya verən pişiklər üçün bu çox vacibdir.
Bizi Telegram-da izləyin
t.me/lent_az
Bizi Instagram-da izləyin
Bizi TikTok-da izləyin
Bizi Facebook-da izləyin
Bizi X-da izləyin
